ድዅዒ

እቲ ድዅዒ ኣዝዩ መኣዛዊ ስለዝኾነ፡ ዝበለጸ ውጽኢት ንምርካብ ኣብዚ ገጽ ዘሎ መምርሒታት ተኸተል።

ኣጠቓቕማ ድዅዒ
ድዅዒ ንሓፈሻዊ ምምሕያሽ ሓመድን ከም ድኹዒን ብፍላይ ንነዊሕ እዋን ዝነብሩ ተኽልታት ከም ንነዊሕ እዋን ዝጸንሑ ተኽልታት፡ ቁጥቋጥን ኣግራብን ጽቡቕ ይጥዕም።

ብዝሕን ድግግምን፤

• ኣብ ነፍሲ ወከፍ 3-5 4 ሴንቲ ሜተር ዝኸውን ንጣብ ኣንጽፍ። ዓመት ወይ ኣስታት. ኣብ ዓመት 1 ሴንቲ ሜተር።
• 1 ሴንቲ ሜተር ዝኸውን ንጣብ ኣብ ሓደ ትርብዒት ሜትሮ 10 ሊትሮ ምልካይ ይሰማማዕ። ሜ2 ወይ 1 ሜትር ኣብ ነፍሲ ወከፍ... 100 ሜትር ካሬ።
• ምስ ምዝራእ ተተሓሒዝካ ድዅዒ ትጥቀም እንተኾንካ እቲ ድዅዒ ቅድሚ ምዝራእካ ኣብ ሓመድ ክሕወስ ኣለዎ።
• ኣብ ዝትከለሉ እዋን ድዅዒ ድሕሪ ምትካል ኣብ ሓመድ ክዝርጋሕ ይኽእል። ይኹን እምበር ምምሕያሽ ሓመድ ኣብ ዘድልየሉ ጭቃ ሓመድ ቅድሚ ምትካል እቲ ድዅዒ ኣብቲ ሓመድ ምሕዋስ ይምከር።
• ድዅዒ ወይ ምስ ድዅዒ ዝተሓዋወሰ ካብዚ ንላዕሊ ፈጺሙ ክሕወስ የብሉን፤
  • 20 ሴንቲ ሜተር ኣብ ጭቃ ሓመድ
  • 40 ሴንቲ ሜተር ኣብ ሑጻዊ ሓመድ

ብቐጥታ ናብ ዘይተሓዋወሰ ድዅዒ ፈጺምካ ኣይትዘራእ ወይ ኣይትተኽሎ።

ኩነታት መኣዛታት ሓመድ ኣብ ሚዛን ምስ ዝህሉ (ብትንተና ሓመድ ክምርመር ይኽእል እዩ)፡ ድኹዒ ንፎስፎረስን ፖታስየምን ድኹዒ ከምኡ’ውን ንኖራ ክትክእ ይኽእል። እዚ ማለት ድኹዒ ኤን.ፒ.ኬ ምጥቃም ኣድላዪ ኣይኮነን። መኣዛታት ዝጠልቡ ወይ ብቕልጡፍ ዝዓብዩ ተኽልታት ጥራይ እዮም ኣብ ተመሳሳሊ ዓመት 4 ሴንቲ ሜተር ንጣብ ድዅዒ ኣብ ዝውሰኸሉ እዋን ተወሳኺ ናይትሮጅን ዘድልዮም።

ንእሽቶን ዓመታዊን ቀረብ ድዅዒ ምስ ዝህሉ፡ ናይትሮጅን ምምላእ ከድሊ ይኽእል። እዚ ድማ ካልሲየም ናይትሬት ወይ ካልሲየም ኣሞንየም ናይትሬት (ንኣብነት 2 ኪሎ ኣብ 100 ሜትር ካሬ) ብምጥቃም ወይ ድማ ናይትሮጅን ዘቐምጡ ዓይነታት ተኽሊ ከም መሬት ክሎቨር ወይ ክረምታዊ ቬች ብምፍሓር ክግበር ይከኣል።

ድዅዒ ብስሩዕ እንተተወሰኸ ንሓፈሻዊ ምምሕያሽ ሓመድ ስፋግኑም ምጥቃም ኣድላዪ ኣይኮነን። ድዅዒ እቲ ዝበለጸ ኣድማዒ ምምሕያሽ ሓመድ እዩ፣ ብፍላይ ኣብ ሓመድ ጭቃ።

ጀርዲን ክሽነን ዕምባባታት ሓጋይን፤
ቅድሚ ምዝራእ/ምትካል ኣብ ሓመድ 4 ሴንቲ ሜትር ርጉድ ዝበለ ንጣብ ድዅዒ ይሕወስ ወይ ድማ ድሕሪ ምትካል ኣብ ሓመድ ይዝርጋሕ። ናይትሮጅን ድኹዒ ዘለዎ መመላእታ።

ኣረጊት ንነዊሕ እዋን ዝነብሩ ዓራታት፤
ኣብ ዙርያ እቶም ተኽልታት ኣብ ዘሎ ሓመድ 4 ሴንቲ ሜተር ርጉድ ዝበለ ንጣብ ድዅዒ ምቕማጥ።

ህንፀት ሳዕሪ፤
3 ሴንቲ ሜትር ርጉድ ዝበለ ንጣብ ድዅዒ ቅድሚ ምዝራእ ብግቡእን ብማዕረን ኣብቲ ሓመድ ይሕወስ። ድሕሪ ምብቋል (ኣብ ኣዋርሕ ክረምቲ ግን ኣይኮነን) ብናይትሮጅን ድኹዒ ምምልላስ።

ንነዊሕ እዋን ዝጸንሑን ንኣሽቱ ቁጥቋጥን ምትካል፤
ቅድሚ ምትካል 4 ሴንቲ ሜትር ርጉድ ዝበለ ንጣብ ድዅዒ ኣብ ሓመድ ይሕወስ ወይ ድማ ድሕሪ ምትካል ኣብ ሓመድ ይዝርጋሕ።

ዓበይቲ ቁጥቋጥን ኣግራብን ምትካል፤
ካብቲ ዝተተኽለሉ ጉድጓድ ዝወጽእ ሓመድ ተሓዋዊሱ ክኸውን ይኽእል እዩ። ምስ ድዅዒ (1 ክፋል ድዅዒ ክሳብ 4 ክፋል ሓመድ)። ኣብ ታሕቲ እቲ ጉድጓድ ዘይተሓዋወሰ ድዅዒ ካብ ምግባር ተቖጠብ። ድሕሪ ምትካል ኣብ ዙርያ እቲ ተኽሊ ኣብ ዘሎ ሓመድ 8 ሴንቲ ሜተር ርጉድ ዝበለ ንጣብ ድዅዒ ምዝርጋሕ፣ ግን ከኣ ናብ ጕንዲ እቲ ተኽሊ ዝቐረበ ዕርቃን ሓመድ ምግዳፍ ኣረጋግጽ።

ኣረጊት ቁጥቋጥን ኣግራብን፤
ኣብ ትሕቲ እቶም ተኽልታት ኣብ ዘሎ ሓመድ 8 ሴንቲ ሜተር ርጉድ ዝበለ ንጣብ ድዅዒ ኣቐምጥ፣ ኣብ ዙርያ እቲ ጕንዲ ግን ዕርቃን ሓመድ ግደፎ።

ኣረጊት ሳዕሪ፤

• 1 ክፋል ድዅዒ ምስ 2 ክፋል ሑጻ ምሕዋስ።
• ነቲ ምትሕውዋስ ኣብ ምዕሩይ ንጣብ ኣስታት 1000 . ኣብ ጽድያ ልዕሊ ሳዕሪ 1 ሴንቲ ሜተር።
• ድሕሪኡ ብጥንቃቐ ምቕዳድ።
• እቲ ሳዕሪ በቲ ምትሕውዋስ ንልዕሊ 1-2 ሰሙን እንተተሸፊኑ፡ ነቲ ሳዕሪ ማይ ክትህቦ ይግባእ።

ጀሪካንን ናይ ገዛ ተኽልታትን፤
ቅድሚ ምዝራእካ 1 ክፋል ድዅዒ ምስ 2 ክፋል ስፋግኑም ወይ ቅድሚ ምትካልካ 1 ክፋል ስፋግኑም ምሕዋስ። ዘይተደቀሰ፣ ኖራ ዘይብሉ ስፋግኑም ተጠቐም።

ኣብ ቦፋ ጎሓፍ ጀርዲን ከመይ ናብ ድዅዒ ይቕየር
ካብ ውልቃውን ንግዳውን ምንጭታት ዝመጽእ ጎሓፍ ጀርዲን ኣብ ሮን ኣብ ዝርከብ መሳለጥያ ቦፋኣ ይቕበልን ይስራሕን። ኣብዚ፡ እቲ ጎሓፍ መጀመርታ ይበታተን ድሕሪኡ ኣብ መትሓዚ ድዅዒ ይቕመጥ። ኣብ እዋን እቲ መስርሕ እቶም መፍረታት ብቐፃልነት ይጥወዩን ማይ ይወሃቦምን ውፅኢታዊ ምብስባስ ንምርግጋፅ።

ኣብቲ ኵምራታት ድዅዒ ዘሎ ሙቐት ናብ ከባቢ 70-80 oC ይዓቢ። እዚ ልዑል ሙቐት እዚ ቀንዴልን እንቋቑሖ ቀንዴልን ብህይወት ከምዘይጸንሑ የረጋግጽ፣ እዚ ድማ እቲ ድዅዒ ካብ ባልዕ ነጻ ይገብሮ።

ድሕሪ ኣስታት ዓመትን ፈረቓን፡ እቲ ናይ ጀርዲን ጎሓፍ ናብ መኣዛውን ሓያልን ድዅዒ ይቕየር፡ እዚ ድማ ንዜጋታት ቦርንሆልም ብነጻ ይዕደል።

ናይ ጀርዲን ጎሓፍ ሓዊሱ ናይ ኣሕምልቲ ንብረት ኣብ ገዛ ምድቃቕ ይፍቀድ።

ኣብ ገዛና ኮምፖስት ኣብ እንገብረሉ እዋን እዞም ዝስዕቡ ሕግታት ክኽተሉ ኣለዎም፤

• ዝተዳለወ ጎሓፍ መግቢ ኣብ ገዛ ክስራሕ የብሉን።
• ምድቃቕ ኣብ ንብረትካ ወይ ኣብ ጎረባብቲ ንብረት ጽሬት ዘይብሉ ኩነታት ክፈጥር የብሉን።
• ምድቃቕ ባልዕ ክዓብዩ ክገብር የብሉን።

ኣብቲ ናይ ድዅዒ መትሓዚ እንታይ ከተእቱ ከም እትኽእል ዝያዳ ኣንብብ ኣብዚ.

ከም ቆጽልን ሳዕርን ዝኣመሰሉ ኦርጋኒክ ነገራት ኣብ መሬት ምስ ዝድቅሱ ቀስ ብቐስ ይበስብሱን ናብ ሓመድ ይቕየሩን። ነዚ ኣብቲ ጫካ ብንጹር ክንርእዮ ንኽእል ኢና፣ ኣብኡ እቲ ልክዕ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ዘሎ ምድሪቤት ጫካ ከም ተፈጥሮኣዊ ኵምራ ድዅዒ ይሰርሕ።

ኣብ ገዛና ኣብ ጀርዲን ንኦርጋኒክ ንብረት ናብ ድዅዒ ክንቅይሮ ከለና ተመሳሳሊ መስርሕ ክንመስል ንኽእል ኢና። መትሎ፡ ጣንጡን ካልኦት ንኣሽቱ እንስሳታትን ኣብ ምብስባስ ዓቢ ተራ ኣለዎም፡ እንተኾነ ግን ስርሖም ብኣድማዒ መንገዲ ንምፍጻም ኣየር፡ ርስሓትን ሙቐትን የድልዮም።

ጎሓፍ ጀርዲን ኣብ መትሓዚ ድዅዒ ብምእካብ፡ ተፈጥሮ ናይ ገዛእ ርእሱ መስርሕ ዝመስል ሃዋህው ትፈጥር። ከከም ወቕቱን እቲ መትሓዚ ብኸመይ ከም ዝሕብሕቦን፡ እቲ ድዅዒ ኣብ መንጎ ሽዱሽተ ወርሒ ክሳብ ምሉእ ዓመት ክውዳእ ይኽእል።

ረብሓታት ናይ ገዛ ምድቃቕ ምድቃቕ፤

• መዓልታዊ መጠን ጎሓፍ ክሳብ 30 – 40 % ክቕንስ ይኽእል።
• ሃፍቲ ተፈጥሮ ብዘላቒ መንገዲ ዳግማይ ይጥቀመሉ።

ነቲ ናይ ድዅዒ መትሓዚ ንምጥቃም ቀሊል ንኽኸውን፡ ኣብ ጥቓ ክሽነ ከተቐምጦ ይግባእ። በዚ መንገዲ ምስቲ ናይ ድዅዒ ጎሓፍ ነዊሕ መገሻታት ትድሕን።

እቲ ናይ ድዅዒ መትሓዚ ብቐጥታ ኣብ ጸሓይ ክቕመጥ የብሉን። ገለ ጽላሎት ዘለዎ ቦታ ክትረክብ ዝበለጸ እዩ፣ ንኣብነት ኣብ ሓደ ኩርናዕ ናይቲ ጀርዲን።

እቲ መትሓዚ ብቐጥታ ኣብ መሬትን ኣብ ልሙጽ ቦታን ክቕመጥ ኣለዎ። ኣብ ተሪር ቦታታት ከም ስርሓት ሸኽላ፡ ኮንክሪት ወይ ኣስፋልት ካብ ምቕማጥ ኣወግድ።

ኣብ ክሽነ ንግዚኡ ጎሓፍ ድዅዒ ንምኽዛን ንእሽቶን ዕጹውን መትሓዚ ምህላው ኣብ ኢድካ ክኸውን ይኽእል። ጽቡቕ ቦታ ኣብ ትሕቲ መሕጸቢ ክሽነ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ስለዚ ክትበጽሖ ቀሊል እዩ።

እቲ ድዅዒ ሕማቕ ጨና ክህልዎ የብሉን። ዝበስበሰ ጨና እንተሃልይዎ ገለ ጸገም ኣሎ። ጥዕና ዘለዎ ድዅዒ ተፈጥሮኣዊን መሬታዊን ጨና ኣለዎ።

እቲ ኣብቲ ናይ ድዅዒ መትሓዚ ዝርከብ ንብረት በብቑሩብ ክፈርስ እዩ፣ እዚ ድማ ንሓደስቲ ጎሓፍ ቦታ ክፈጥር እዩ። ይኹን እምበር ኣብ እዋን ቁሪ ብፍላይ ኣብ ክረምቲ እቲ መስርሕ ዝሓሰረ ምዃኑ ኣስተውዕል።

እቲ ኣብ ታሕቲ ናይቲ መትሓዚ (ሓመድ) ዘሎ ዝተዛዘመ ናይ ድዅዒ ንብረት ግቡእ ቅርጺ ክህልዎ ኣለዎ። ኣዝዩ ርጥብ ዝበለ ክኸውን የብሉን።

መትሓዚ ድዅዒኻ ነዞም ቅድመ ኩነታት እንተ ኣማሊኡ ከምቲ ዝድለ ክሰርሕ እዩ።

ንመጉሓፊ ድዅዒኻ ብኸመይ ብዝበለጸ ክትከናኸኖ ከም እትኽእል ርግጸኛታት ኣይኮንካን ዲኻ? ጽቡቕ ምኽርን መምርሕን ውሰድ ኣብዚ.

ናይ ድዅዒ መትሓዚ ጥንቃቐ የድልዮ። ይኹን እምበር፡ ብፍላይ ከቢድ ወይ ግዜ ዚወስድ ዕማም ኣይኰነን።

ኣብ መጀመርታ ብድሆታት ዘጋጥመካ ወይ ኩሉ ከምቲ ዝድለ ይሰርሕ ድዩ ኣይሰርሕን ዝብል ጥርጣረታት ዝህልወካ ኩነታት ክለዓል ይኽእል። እዚ ድማ ምስቲ መስርሕ ዝያዳ ክሳብ እትላለ ፍጹም ባህርያዊ እዩ።

ምብትታን ናይ ድዅዒ ንብረት
እቲ ድዅዒ ብዝደቐቐ መጠን ብዝተመቓቐለ መጠን፡ ብቕልጡፍ ናብ ድዅዒ ይቕየር። ስለዚ ዝዓበዩ ቁራጽ ቅድሚ ምውሳኽና ክቑረጹ ይግባእ።

ኦክስጅን ምግባር ናይቲ ድዅዒ
ጽቡቕ ኦክስጅን ናይቲ መስርሕ ንምርግጋጽ ኣብቲ ድዅዒ ብቐጻሊ ኣየር ምውሳኽ ኣገዳሲ እዩ። ነቲ ድዅዒ “ምግልባጥ”ን ዑደት ኣየር ንምፍጣርን፡ በትሪ ኣየር ወይ ካልእ ምቹእ መሳርሒ ተጠቐም።

ምቁጽጻር ርስሓት ናይቲ ድዅዒ
ከም ሓፈሻዊ ሕጊ እቲ ድዅዒ ማይ ክወሃቦ የብሉን። ኣዝዩ እንተ ነቒጹ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብቲ መትሓዚ ደረቕ ድዅዒ ስለ ዝበዝሐ እዩ። እዚ ድማ ነቲ ርስሓት ንምምዛን ዝያዳ ርጥብ ዝበለ ጎሓፍ ድዅዒ ብምውሳኽ ክእረም ይኽእል።

ነቲ ድዅዒ ምግልባጥ
እቲ ድዅዒ ብስሩዕ ግዜ ክግልበጥ ኣለዎ። ኣብ ዓመት ገለ ግዜ ኣብ ታሕቲ ናይቲ መትሓዚ ዝርከብ መንኮርኮር ከፊትካ፡ ውሑዳት ኣንጭዋ ዝመልአ ብኸፊል ዝበስበሰ ድዅዒ ኣውጺእካ ኣብ ላዕሊ እቲ መትሓዚ ምቕማጥ ጽቡቕ ሓሳብ ክኸውን ይኽእል። እዚ ድማ ዋላ ምብስባስ ንምድንፋዕ ይሕግዝ።